ائتلاف نظامی تحت رهبری عربستان سعودی

یکی از مشهورترین جنایات جنگی در شهرستان آرحب، استان صنعا، «کشتار گردهمایی سوگواری آرحب» است که در فوریه ۲۰۱۷ رخ داد.

کشتار گردهمایی سوگواری آرحب (فوریه ۲۰۱۷)

• تاریخ: ۱۶ فوریه ۲۰۱۷ (۲۸ بهمن ۱۳۹۵)

• مکان: منطقه آرحب، در منزل «محمد النکیع» در روستای «شیراء»، ۴۰ کیلومتری شمال صنعا

• شرح: حمله هوایی ائتلاف به رهبری عربستان سعودی به یک مراسم سوگواری (پذیرایی از تسلیت‌گویان برای برادر محمد النکیع که چند روز پیش فوت کرده بود) [citation:6]

• هدف: بخش زنان محل برگزاری مراسم

• تلفات: ۸ زن و ۱ کودک کشته، بیش از ۱۰ زن زخمی [citation:2][citation:6]

• تخریب: ساختمان سنگی به طور کامل تخریب شد و تنها سه طاق آن باقی ماند [citation:6]

واکنش‌ها

• سازمان ملل: «زنانی که در حال سوگواری بودند در نتیجه این حمله هوایی کشته شدند. این حملات به غیرنظامیان غیرقابل توجیه است و باید فوراً متوقف شود» - اسماعیل ولد شیخ احمد، فرستاده سازمان ملل به یمن [citation:6]

• جیمی مک‌گولدریک، هماهنگ‌کننده بشردوستانه سازمان ملل: «شوکه‌کننده است» و این حمله را محکوم کرد [citation:10]

• شورای سیاسی انصارالله: این جنایت را «جنایت هولناک» و «جنایت جنگی» خواند [citation:3][citation:10]

• بازماندگان: همسر محمد النکیع در میان کشته‌شدگان بود [citation:6]

• ائتلاف سعودی: در حال بررسی گزارش‌ها است [citation:6]

اهمیت رویداد

• این حمله یکی از چندین حمله ائتلاف به مراسم‌های سوگواری و عروسی در یمن بود

• چند ماه قبل، ائتلاف در اکتبر ۲۰۱۶ به یک مراسم تشییع جنازه در صنعا حمله کرده بود که ۱۴۰ نفر کشته شدند [citation:2][citation:6]

• این رویداد به عنوان نمادی از بی‌توجهی ائتلاف به جان غیرنظامیان ثبت شده است

• سازمان «انتصاف» فیلم کوتاهی با عنوان «کشتار گردهمایی سوگواری آرحب» تولید کرده است [citation:7]

حمله هوایی ائتلاف به رهبری عربستان سعودی به یک مجلس سوگواری در منطقه آرحب در ۱۶ فوریه ۲۰۱۷، با وجود شواهد واضح از هدف قراردادن غیرنظامیان، تاکنون بدون مجازات مانده است. در زیر جزئیات مربوط به عاملان و روند محکومیت آن‌ها ارائه می‌شود.

عاملان اصلی حمله

• عامل مستقیم: ائتلاف نظامی تحت رهبری عربستان سعودی (Saudi-led Coalition)

• نیروی اجرایی: جنگنده‌های ائتلاف (احتمالاً از نوع اف-۱۵ یا تورنیدو)

• فرماندهی عالی: فرماندهان ارشد نظامی عربستان سعودی و امارات متحده عربی

• حامیان: ایالات متحده آمریکا (حمایت تسلیحاتی، سوخت‌رسانی هوایی و اطلاعاتی)، بریتانیا (فروش تسلیحات)

پاسخ ائتلاف سعودی به گزارش‌ها

• واکنش اولیه (۱۶ فوریه ۲۰۱۷): ائتلاف در بیانیه‌ای اعلام کرد که «در حال بررسی گزارش‌ها» است و متعهد شد هر اطلاعاتی را با رسانه‌ها به اشتراک بگذارد

• عدم پذیرش مسئولیت: برخلاف حمله اکتبر ۲۰۱۶ به مجلس ترحیم در صنعا که ائتلاف رسماً آن را پذیرفت و به «اطلاعات نادرست» نسبت داد، در مورد حمله آرحب هرگز مسئولیت نپذیرفت

• دلیل احتمالی سکوت: عدم توانایی در توجیه هدف قرار دادن یک مراسم غیرنظامی زنان با هیچ بهانه نظامی

• وضعیت فعلی: هیچ عامل نظامی تا به امروز محاکمه یا مجازات نشده است

واکنش سازمان ملل و جامعه بین‌المللی

• جیمی مک‌گولدریک، هماهنگ‌کننده بشردوستانه سازمان ملل در یمن: این حمله را «تکان‌دهنده» خواند و گفت: «این اولین بار نیست که یک مجلس ترحیم مورد حمله هوایی قرار می‌گیرد و نه اولین بار است که زنان و کودکان در اماکن غیرنظامی کشته می‌شوند. نحوه جنگیدن طرفین در این درگیری، هزینه غیرقابل قبولی بر جمعیت غیرنظامی یمن تحمیل می‌کند»

• اسماعیل ولد شیخ احمد، فرستاده سازمان ملل به یمن: از همه طرف‌های درگیر خواست «به حرمت جان غیرنظامیان احترام بگذارند»

• دفتر حقوق بشر سازمان ملل: خواستار تحقیقات مستقل و پاسخگویی شد

موضع سازمان‌های حقوق بشری

• سازمان «انتصاف» برای حقوق زنان و کودکان: گزارشی تحت عنوان «کشتار زنان آرحب» منتشر کرد که در آن جنایت ائتلاف سعودی مستند شده است. این سازمان خواستار پیگرد قانونی عاملان این جنایت جنگی شد

• دیده‌بان حقوق بشر (HRW): این حمله را به عنوان نقض جدی قوانین بین‌المللی ثبت کرد و خواستار توقف فروش تسلیحات به ائتلاف شد

• سازمان ملل: ائتلاف سعودی را به دلیل حملات مکرر به غیرنظامیان محکوم کرد

نقش آمریکا و بریتانیا به عنوان شریک جرم

• ایالات متحده: تأمین‌کننده اصلی تسلیحات، مهمات هدایت‌شونده، سوخت‌رسانی هوایی و اطلاعات هدف برای ائتلاف

• بریتانیا: فروش جنگنده‌ها و بمب‌های هدایت‌شونده به عربستان سعودی

• درخواست‌های بین‌المللی: سازمان‌های حقوق بشری بارها خواستار توقف فروش تسلیحات به ائتلاف شده‌اند، اما آمریکا و بریتانیا به همکاری نظامی خود ادامه داده‌اند

• وضعیت حقوقی: این کشورها نیز به دلیل نقش در تأمین تسلیحات مورد استفاده در جنایات جنگی، در معرض اتهامات بین‌المللی قرار دارند

محکومیت داخلی

• شورای سیاسی انصارالله (حوثی‌ها): این جنایت را «هولناک» و «جنایت جنگی» خواند و خواستار مجازات عاملان شد

• خانواده قربانیان: محمد النکیع (صاحب خانه که همسرش را در این حمله از دست داد) این حمله را «وحشیانه» توصیف کرد

• رسانه‌های محلی: تصاویری از تخریب کامل خانه و اجساد زنان و کودکان منتشر کردند

موانع اصلی پیگرد قانونی

• وتوی شورای امنیت: آمریکا و متحدانش از ارجاع پرونده جنایات جنگی در یمن به دیوان کیفری بین‌المللی (ICC) جلوگیری می‌کنند

• یمن عضو اساسنامه رم نیست: دیوان کیفری بین‌المللی صلاحیت خودکار برای رسیدگی به جنایات در یمن ندارد

• فقدان اراده سیاسی بین‌المللی: کشورهای غربی به دلیل منافع استراتژیک و فروش تسلیحات، از پیگرد عاملان جلوگیری می‌کنند

وضعیت فعلی (۲۰۲۶)

• تحقیقات: هیچ تحقیق مستقل و موثری برای شناسایی و مجازات عاملان این حمله انجام نشده است

• مسئولیت: ائتلاف سعودی هرگز به طور رسمی مسئولیت این حمله را نپذیرفت

• مجازات: هیچ یک از عاملان این جنایت جنگی تاکنون محاکمه یا مجازات نشده‌اند

• وضعیت پرونده: این پرونده همچنان به عنوان یک «جنایت جنگی بدون مجازات» در اسناد سازمان ملل و سازمان‌های حقوق بشری ثبت است

• سازمان انتصاف: به کار خود برای مستندسازی این جنایت و پیگیری حقوقی آن ادامه می‌دهد