تاریخچه جنگها
شهرستان زادار واقع در شمال دالماسی، یکی از مناطق استراتژیک کرواسی در طول تاریخ بوده و شاهد جنگها و درگیریهای متعددی از دوران باستان تا امروز بوده است.
جنگهای باستانی و قرون وسطی
- جنگهای ایلیاتی (قرن ۲ پیش از میلاد): رومیان به تدریج منطقه ليبورنیا را فتح کردند و زادار در سال ۵۹ پیش از میلاد به یک شهر رومی به نام Colonia Iulia Iader تبدیل شد.
- محاصره زادار (۱۲۰۲ میلادی): در طول جنگ صلیبی چهارم، نیروهای ونیزی و صلیبی زادار را محاصره و تصرف کردند. این شهر تا سال ۱۳۵۸ تحت حاکمیت ونیز باقی ماند.
- جنگهای ونیزی-عثمانی (قرن ۱۵-۱۸): زادار که بخشی از جمهوری ونیز بود، چندین بار توسط نیروهای عثمانی محاصره شد اما هرگز سقوط نکرد. دیوارهای رنسانسی زادار در این دوره ساخته شد.
جنگ جهانی اول (۱۹۱۴-۱۹۱۸)
زادار تحت سلطه امپراتوری اتریش-مجارستان بود. پس از فروپاشی امپراتوری، طبق معاهده راپالو (۱۹۲۰)، زادار به همراه چندین جزیره به ایتالیا واگذار شد و تبدیل به یک منطقه برونمرزی ایتالیایی در دالماسی شد.
جنگ جهانی دوم (۱۹۴۱-۱۹۴۵)
- بمباران زادار (نوامبر ۱۹۴۳ - اکتبر ۱۹۴۴): زادار که تحت کنترل ایتالیا و سپس آلمان نازی بود، یکی از شدیدترین بمبارانهای هوایی متفقین در اروپا را تجربه کرد. بیش از ۵۴ حمله هوایی توسط نیروی هوایی ایالات متحده و بریتانیا انجام شد. حدود ۸۰٪ از ساختمانهای شهر ویران شد و بین ۱,۰۰۰ تا ۴,۰۰۰ نفر از ساکنان ۲۰,۰۰۰ نفری شهر کشته شدند. زادار به «درسدن آدریاتیک» معروف شد.
- بمباران نیروی هوایی یوگسلاوی (۸ آوریل ۱۹۴۱): در جریان حمله محور به یوگسلاوی، نیروی هوایی یوگسلاوی زادار را بمباران کرد.
جنگ استقلال کرواسی (۱۹۹۱-۱۹۹۵)
- نبرد زادار (۱۶ سپتامبر - ۵ اکتبر ۱۹۹۱): ارتش خلق یوگسلاوی (JNA) به فرماندهی سرلشکر ولادیمیر ووکوویچ و سرهنگ راتکو ملادیچ به سمت زادار پیشروی کرد. گارد ملی کرواسی به رهبری سرهنگ جوسیپ تولیچیچ از شهر دفاع کرد. در این درگیری ۳۴ غیرنظامی در پی گلولهباران توپخانه کشته شدند.
- کشتار شکابرنیا (۱۸ نوامبر ۱۹۹۱): پس از سقوط روستای شکابرنیا، نیروهای JNA و شبهنظامیان صرب ۳۹ غیرنظامی و ۱۴ سرباز کروات را به قتل رساندند. قربانیان در یک گور دستهجمعی دفن شدند.
- عملیات ماسلنیتسا (۲۲-۲۷ ژانویه ۱۹۹۳): ارتش کرواسی پل ماسلنیتسا و مناطق اطراف را بازپس گرفت و ارتباط زمینی دالماسی با بقیه کرواسی را بازیابی کرد.
- عملیات طوفان (اوت ۱۹۹۵): ارتش کرواسی آخرین مناطق اشغالی شهرستان زادار را آزاد کرد.
